Ankara Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Desteği

Kısa cevap: DEHB; çocuğun “isteksiz” olmasından çok dikkat, dürtü ve davranış düzenleme becerilerinde zorlanma ile ilişkilidir. Doğru değerlendirme ve aile-okul iş birliği ile günlük işlevsellik belirgin şekilde desteklenebilir.

Bu sayfa; DEHB belirtilerini daha iyi anlamak, hangi durumlarda destek arayışının uygun olduğunu görmek ve süreçte ebeveyn ile okulun nasıl birlikte hareket edebileceğini netleştirmek için hazırlandı.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuk ve ergenlerde dikkat sürdürme, davranışı düzenleme ve dürtü kontrolü alanlarında zorlanmalarla seyredebilen nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler yalnızca ders başarısını değil; aile içi iletişimi, arkadaş ilişkilerini, benlik algısını ve günlük yaşam planlamasını da etkileyebilir.

Ankara Yenimahalle’de yürüttüğüm çalışmalarda DEHB belirtilerini tek başına bir “disiplin sorunu” olarak değil; çocuğun gelişimsel profili, duygu düzenleme kapasitesi, okul beklentileri ve aile dinamikleriyle birlikte değerlendiriyorum. Amaç, etiketleyici bir dil yerine çocuğun güçlü ve zorlandığı alanları görünür kılan, işlevselliği artırmaya odaklı bir destek planı oluşturmaktır.

DEHB Nedir?

DEHB; dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik kümelerinde belirtiler gösterebilir. Her çocukta belirtilerin görünümü aynı değildir. Bazı çocuklarda ön planda dikkat sürdürme güçlüğü varken, bazı çocuklarda hareketlilik ve dürtüsellik daha baskın olabilir. Belirtilerin değerlendirilmesinde yaşa uygunluk, süreklilik ve farklı ortamlarda görülme düzeyi önemlidir.

Sık gözlenen dikkat güçlükleri

  • Göreve başlamakta zorlanma ve kolay dağılma
  • Yönergeleri sonuna kadar takip edememe
  • Ödev ve günlük sorumluluklarda unutkanlık
  • Zaman yönetimi ve planlama güçlüğü

Sık gözlenen dürtüsellik/hareketlilik belirtileri

  • Sırasını beklemekte zorlanma
  • Söz kesme, ani tepki verme
  • Uzun süre oturmayı gerektiren görevlerde zorlanma
  • Hızlı karar verip sonucu düşünmeden davranma

Her Hareketli Çocukta DEHB Olur mu?

Hayır. Çocukluk döneminde hareketlilik belirli ölçüde gelişimsel olarak beklenir. DEHB değerlendirmesinde yalnızca “çok hareketli olma” yeterli bir ölçüt değildir. Belirtilerin;

  • Uzun süredir devam etmesi,
  • Ev ve okul gibi birden fazla ortamda görülmesi,
  • Günlük işlevi belirgin etkilemesi

gibi ölçütler birlikte ele alınır. Bu yaklaşım, gereksiz etiketlemeyi azaltır ve çocuğun gerçek ihtiyacını daha doğru belirlemeye yardımcı olur.

DEHB ve Akademik Süreç

DEHB belirtileri okul döneminde daha görünür hale gelir. Ödeve başlamada gecikme, görevi sürdürmekte zorlanma, sınavda dikkati toparlayamama gibi durumlar akademik performansı etkileyebilir. Bu etkilenim çoğu zaman “istemiyor” şeklinde yorumlanır; oysa sorun çoğunlukla yürütücü işlevlerin kullanımındadır.

Akademik alanda desteklenecek başlıklar

  • Görevleri küçük adımlara bölme
  • Başlama gecikmesini azaltacak rutinler oluşturma
  • Süre yönetimi ve mola planlama
  • Unutkanlık için görsel/sözel hatırlatıcılar kullanma

Süreçte sınav kaygısı veya akademik motivasyon güçlükleri de eşlik edebileceğinden, değerlendirme bütüncül planlanır.

DEHB ve Duygusal/Sosyal Alan

DEHB yalnızca dikkat sorunu olarak yaşanmaz. Sık uyarı alma, başarısızlık deneyimleri ve sosyal yanlış anlaşılmalar çocuğun benlik algısını etkileyebilir. Bazı çocuklarda öfke kontrolü güçlüğü, hayal kırıklığına düşük tolerans ve arkadaş ilişkilerinde zorlanma görülebilir.

Bu noktada süreç, sadece davranışı azaltma odağında değil; duygu düzenleme, sosyal problem çözme ve kendini ifade becerilerini destekleme çerçevesinde ilerletilir. Gerektiğinde öfke yönetimi ve problem çözme çalışmaları da plana dahil edilebilir.

DEHB Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Kapsamlı öykü alma

Doğum-gelişim öyküsü, aile gözlemleri, okul geri bildirimi ve günlük işlev örüntüleri birlikte değerlendirilir.

Farklı ortamlarda belirti analizi

Ev, okul ve sosyal ortamdaki örüntülerin benzerliği incelenir. Belirtilerin yalnızca tek ortamda olması, farklı bir zorlanmaya işaret edebilir.

Eşlik eden durumların gözden geçirilmesi

Kaygı, uyku sorunları, öğrenme güçlüğü veya yaşam olaylarına bağlı etkilenimler sürece eşlik edebilir. Gerektiğinde çocuk ve ergen psikiyatrisi ile iş birliği önerilebilir.

Psikolojik Destek Süreci Nasıl İlerler?

Çocuk/ergen ile beceri odaklı çalışma

Dikkati sürdürebilme, dürtüyü fark etme, görevi yapılandırma, problem çözme ve duygu düzenleme becerileri üzerinde çalışılır.

Ebeveyn rehberliği

Ebeveynlerin ev içi yapı ve sınırları düzenlemesi, kısa-net yönerge kullanımı, olumlu davranışların tutarlı biçimde pekiştirilmesi desteklenir. Bu alan için ebeveyn danışmanlığı önemli bir bileşendir.

Okul iş birliği

Öğretmenle aynı hedeflerde buluşmak, sınıf içi düzenlemeleri sadeleştirmek ve izleme planı oluşturmak sürecin verimini artırır.

Ne Zaman Başvuru Düşünülebilir?

  • Dikkat ve dürtü sorunları uzun süredir devam ediyorsa
  • Akademik işlev ve aile içi ilişki belirgin etkileniyorsa
  • Çocukta özgüven düşüşü veya sosyal geri çekilme görülüyorsa
  • Ebeveyn ve öğretmen yaklaşımları arasında tutarsızlık oluştuysa

DEHB süreci bazı çocuklarda uyku ve yeme zorlukları, akran ilişkisi güçlükleri ve yaşam olaylarına uyum zorlanmaları ile birlikte görülebilir.

Ankara Yenimahalle’de Yüz Yüze ve Online Destek

DEHB odağında Ankara Yenimahalle’de yüz yüze görüşmeler yapılmaktadır. Şehir dışından başvuran aileler için, klinik uygunluk değerlendirmesi sonrasında online görüşmeler planlanabilir. Süreç hedefleri çocuğun yaşı, belirtilerin şiddeti ve aile gereksinimlerine göre belirlenir. Batıkent dahil Ankara’nın farklı bölgelerinden başvuran ailelerle süreç planlanabilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

DEHB tanısını psikolog koyar mı?

Psikolog kapsamlı psikolojik değerlendirme yapar ve klinik gözlem sunar. Tıbbi tanılama süreci çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi ile birlikte ele alınır.

DEHB ilaçsız yönetilebilir mi?

Her çocuk için tek bir yol yoktur. Klinik değerlendirmeye göre psikoeğitim, ebeveyn desteği, okul düzenlemeleri ve gerektiğinde tıbbi yaklaşım birlikte planlanabilir.

Evde en çok hangi yaklaşım işe yarar?

Kısa yönergeler, net rutinler, görevleri küçük adımlara bölme ve tutarlı takip çoğu aile için işlevsel olur. Ancak yaklaşımın çocuğun yaşına ve ihtiyacına göre uyarlanması gerekir.

DEHB belirtileri ergenlikte değişir mi?

Evet. Hiperaktivite görünümü azalabilir, ancak dikkat sürdürme, planlama ve zaman yönetimi güçlükleri devam edebilir. Bu nedenle ergenlikte hedefler yeniden düzenlenir.

Okul ile bilgi paylaşımı gerekli midir?

Çoğu durumda okul ile yapılandırılmış iletişim yararlıdır. Öğretmen geri bildirimi ve sınıf içi düzenlemeler, çocuğun günlük işlevini destekler.

İlgili İçerikler

Çocuğunuzun dikkat ve davranışları günlük yaşamı etkiliyorsa, süreci birlikte değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.

İsterseniz önce terapi yaklaşımını inceleyebilir, ardından WhatsApp üzerinden ön görüşme süreci hakkında bilgi alabilirsiniz.

WhatsApp ile İletişime Geç