Ankara Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Desteği

Kısa cevap: DEHB; çocuğun “isteksiz” olmasından çok dikkat, dürtü ve davranış düzenleme becerilerinde zorlanma ile ilişkilidir. Doğru değerlendirme ve aile-okul iş birliği ile günlük işlevsellik belirgin şekilde desteklenebilir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB/ADHD), dikkat sürdürme, dürtü kontrolü ve davranış düzenleme alanlarında zorlanmalarla kendini gösteren nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler çocukluk döneminden itibaren akademik başarıyı, aile içi iletişimi ve sosyal ilişkileri etkileyebilir. Ankara Yenimahalle'de klinik psikolog olarak beş yılı aşkın deneyimimle çocuk ve ergenlerle DEHB odağında kapsamlı değerlendirme ve terapi yürütmekteyim. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) çerçevesinde çocuğun yürütücü işlev becerilerini desteklemek, ebeveyn rehberliği ile ev ortamını yapılandırmak ve okul ile iş birliği kurmak değerlendirme sürecinin temel bileşenlerini oluşturur. LGS ve YKS dönemlerinde yürütücü işlev güçlüklerinin yönetimi de sürecin öncelikli başlıkları arasında yer alır. Batıkent dahil Ankara'nın farklı bölgelerinden başvuran ailelerle yüz yüze görüşmeler planlanabilmekte; klinik uygunluk değerlendirmesi sonrasında online seans da sunulmaktadır.

Bu sayfa; DEHB belirtilerini daha iyi anlamak, hangi durumlarda destek arayışının uygun olduğunu görmek ve süreçte ebeveyn ile okulun nasıl birlikte hareket edebileceğini netleştirmek için hazırlandı. Tanıdan sonra evde ve okulda günlük yaşamın nasıl düzenleneceğine dair pratik bir çerçeve için DEHB okul ve günlük yaşam yönetimi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuk ve ergenlerde dikkat sürdürme, davranışı düzenleme ve dürtü kontrolü alanlarında zorlanmalarla seyredebilen nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler yalnızca ders başarısını değil; aile içi iletişimi, arkadaş ilişkilerini, benlik algısını ve günlük yaşam planlamasını da etkileyebilir.

Ankara Yenimahalle’de yürüttüğüm çalışmalarda DEHB belirtilerini tek başına bir “disiplin sorunu” olarak değil; çocuğun gelişimsel profili, duygu düzenleme kapasitesi, okul beklentileri ve aile dinamikleriyle birlikte değerlendiriyorum. Amaç, etiketleyici bir dil yerine çocuğun güçlü ve zorlandığı alanları görünür kılan, işlevselliği artırmaya odaklı bir destek planı oluşturmaktır.

DEHB Nedir?

DEHB; dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik kümelerinde belirtiler gösterebilir. Her çocukta belirtilerin görünümü aynı değildir. Bazı çocuklarda ön planda dikkat eksikliği ve odaklanma güçlüğü varken, bazı çocuklarda hareketlilik ve dürtüsellik daha baskın olabilir. Belirtilerin değerlendirilmesinde yaşa uygunluk, süreklilik ve farklı ortamlarda görülme düzeyi önemlidir.

Sık gözlenen dikkat güçlükleri

Göreve başlamakta zorlanma ve kolay dağılma
Yönergeleri sonuna kadar takip edememe
Ödev ve günlük sorumluluklarda unutkanlık
Zaman yönetimi ve planlama güçlüğü

Sık gözlenen dürtüsellik/hareketlilik belirtileri

Sırasını beklemekte zorlanma
Söz kesme, ani tepki verme
Uzun süre oturmayı gerektiren görevlerde zorlanma
Hızlı karar verip sonucu düşünmeden davranma

Her Hareketli Çocukta DEHB Olur mu?

Hayır. Çocukluk döneminde hareketlilik belirli ölçüde gelişimsel olarak beklenir. DEHB değerlendirmesinde yalnızca “çok hareketli olma” yeterli bir ölçüt değildir. Belirtilerin;

Uzun süredir devam etmesi,
Ev ve okul gibi birden fazla ortamda görülmesi,
Günlük işlevi belirgin etkilemesi

gibi ölçütler birlikte ele alınır. Bu yaklaşım, gereksiz etiketlemeyi azaltır ve çocuğun gerçek ihtiyacını daha doğru belirlemeye yardımcı olur. Hareketlilik, dürtüsellik ve odaklanma güçlüğünün DEHB dışı olası nedenleri ve tanı öncesi davranışsal destek için çocuklarda dürtüsellik, hareketlilik ve odaklanma sorunları içeriği konuyu öz düzenleme düzeyinde ele alır.

DEHB ve Akademik Süreç

DEHB belirtileri okul döneminde daha görünür hale gelir. Ödeve başlamada gecikme, görevi sürdürmekte zorlanma, sınavda dikkati toparlayamama gibi durumlar akademik performansı etkileyebilir. Bu etkilenim çoğu zaman “istemiyor” şeklinde yorumlanır; oysa sorun çoğunlukla yürütücü işlevlerin kullanımındadır.

Akademik alanda desteklenecek başlıklar

Görevleri küçük adımlara bölme
Başlama gecikmesini azaltacak rutinler oluşturma
Süre yönetimi ve mola planlama
Unutkanlık için görsel/sözel hatırlatıcılar kullanma

LGS ve YKS sürecinde DEHB

Yoğun sınav dönemlerinde yürütücü işlev güçlükleri daha belirgin hale gelebilir. Planlama, süre yönetimi ve dikkat sürdürme stratejileri bu dönemde ek önem kazanır. Gerektiğinde sınav kaygısı ve DEHB'in birlikte görülüp görülmediği de değerlendirmeye dahil edilir.

Süreçte sınav kaygısı veya akademik motivasyon güçlükleri de eşlik edebileceğinden, değerlendirme bütüncül planlanır.

DEHB ve Duygusal/Sosyal Alan

DEHB yalnızca dikkat sorunu olarak yaşanmaz. Sık uyarı alma, başarısızlık deneyimleri ve sosyal yanlış anlaşılmalar çocuğun benlik algısını etkileyebilir. Bazı çocuklarda öfke kontrolü güçlüğü, hayal kırıklığına düşük tolerans ve arkadaş ilişkilerinde zorlanma görülebilir.

Bu noktada süreç, sadece davranışı azaltma odağında değil; duygu düzenleme, sosyal problem çözme ve kendini ifade becerilerini destekleme çerçevesinde ilerletilir. Gerektiğinde öfke yönetimi ve problem çözme çalışmaları da plana dahil edilebilir.

DEHB Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Kapsamlı öykü alma

Doğum-gelişim öyküsü, aile gözlemleri, okul geri bildirimi ve günlük işlev örüntüleri birlikte değerlendirilir.

Farklı ortamlarda belirti analizi

Ev, okul ve sosyal ortamdaki örüntülerin benzerliği incelenir. Belirtilerin yalnızca tek ortamda olması, farklı bir zorlanmaya işaret edebilir.

Eşlik eden durumların gözden geçirilmesi

Kaygı, uyku sorunları, öğrenme güçlüğü veya yaşam olaylarına bağlı etkilenimler sürece eşlik edebilir. Gerektiğinde çocuk ve ergen psikiyatrisi ile iş birliği önerilebilir.

Psikolojik Destek Süreci Nasıl İlerler?

Çocuk/ergen ile beceri odaklı çalışma

Dikkati sürdürebilme, dürtüyü fark etme, görevi yapılandırma, problem çözme ve duygu düzenleme becerileri üzerinde çalışılır.

Ebeveyn rehberliği

Ebeveynlerin ev içi yapı ve sınırları düzenlemesi, kısa-net yönerge kullanımı, olumlu davranışların tutarlı biçimde pekiştirilmesi desteklenir. Bu alan için ebeveyn danışmanlığı önemli bir bileşendir. DEHB'li çocuklarda ekran süresi yönetimi ve dijital alışkanlıklar, ev yapısı çalışmasının sıklıkla gündemine gelen konularındandır; bu konuda ayrıntılı bilgi için DEHB ve ekran bağımlılığı sayfasına bakılabilir.

Okul iş birliği

Öğretmenle aynı hedeflerde buluşmak, sınıf içi düzenlemeleri sadeleştirmek ve izleme planı oluşturmak sürecin verimini artırır.

Ne Zaman Başvuru Düşünülebilir?

Dikkat ve dürtü sorunları uzun süredir devam ediyorsa
Akademik işlev ve aile içi ilişki belirgin etkileniyorsa
Çocukta özgüven düşüşü veya sosyal geri çekilme görülüyorsa
Ebeveyn ve öğretmen yaklaşımları arasında tutarsızlık oluştuysa

DEHB süreci bazı çocuklarda uyku ve yeme zorlukları, akran ilişkisi güçlükleri ve yaşam olaylarına uyum zorlanmaları ile birlikte görülebilir.

Ankara Yenimahalle’de Yüz Yüze ve Online Destek

DEHB odağında Ankara Yenimahalle’de yüz yüze görüşmeler yapılmaktadır. Şehir dışından başvuran aileler için, klinik uygunluk değerlendirmesi sonrasında online görüşmeler planlanabilir. Süreç hedefleri çocuğun yaşı, belirtilerin şiddeti ve aile gereksinimlerine göre belirlenir. Batıkent dahil Ankara’nın farklı bölgelerinden başvuran ailelerle süreç planlanabilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

DEHB tanısını psikolog koyar mı?

Psikolog kapsamlı psikolojik değerlendirme yapar ve klinik gözlem sunar. Tıbbi tanılama süreci çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi ile birlikte ele alınır.

DEHB ilaçsız yönetilebilir mi?

Her çocuk için tek bir yol yoktur. Klinik değerlendirmeye göre psikoeğitim, ebeveyn desteği, okul düzenlemeleri ve gerektiğinde tıbbi yaklaşım birlikte planlanabilir.

Evde en çok hangi yaklaşım işe yarar?

Kısa yönergeler, net rutinler, görevleri küçük adımlara bölme ve tutarlı takip çoğu aile için işlevsel olur. Ancak yaklaşımın çocuğun yaşına ve ihtiyacına göre uyarlanması gerekir.

DEHB belirtileri ergenlikte değişir mi?

Evet. Hiperaktivite görünümü azalabilir, ancak dikkat sürdürme, planlama ve zaman yönetimi güçlükleri devam edebilir. Bu nedenle ergenlikte hedefler yeniden düzenlenir.

Okul ile bilgi paylaşımı gerekli midir?

Çoğu durumda okul ile yapılandırılmış iletişim yararlıdır. Öğretmen geri bildirimi ve sınıf içi düzenlemeler, çocuğun günlük işlevini destekler.

Çocuğum çok hareketli; DEHB belirtisi midir?

Hareketlilik tek başına DEHB tanısı için yeterli ölçüt değildir. Değerlendirmede belirtilerin sürekliliği, birden fazla ortamda görülmesi (ev ve okul gibi) ve günlük işlevi etkileme düzeyi birlikte incelenir.

LGS veya YKS sürecinde DEHB nasıl yönetilir?

Yoğun sınav dönemlerinde yürütücü işlev güçlükleri daha belirgin hale gelebilir. Görev planlama, süre yönetimi ve dürtü kontrolü stratejileri bu süreçte desteklenebilir. Gerektiğinde ebeveyn ve okul ile iş birliği de planın parçası olur.

ADHD ve DEHB aynı şey midir?

Evet. ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) ve DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) aynı klinik tablonun İngilizce ve Türkçe adlarıdır. Türkiye'de kliniklerde ve günlük dilde her iki ifade de kullanılabilmektedir.

İlgili İçerikler

Çocuğunuzun dikkat ve davranışları günlük yaşamı etkiliyorsa, süreci birlikte değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.

İsterseniz önce terapi yaklaşımını inceleyebilir, ardından WhatsApp üzerinden ön görüşme süreci hakkında bilgi alabilirsiniz.

WhatsApp ile İletişime Geç